Marai Sandor's stories [2]

Chầm chậm

Đôi khi cái khát vọng đó chợt hốt hoảng, như một sự thức tỉnh, một âm thanh cảnh báo: "Hãy từ từ, hãy sống thong thả"!.

Như thể cuộc sống -giống như chiếc bấc đèn- có thể vặn bớt xuống, để ngọn lửa đèn nhỏ lại. Đúng, phải sống chậm lại. Không chỉ vì "chậm" trong đa số các trường hợp -không phải tất cả các trường hợp- cũng có nghĩa là "lâu" hơn. Phải sống "chậm" vì "chậm"còn có nghĩa là sống cẩn thận hơn, gần gũi hơn, thật hơn, con người hơn. Con người có 9 tháng để chuẩn bị chào đời. Theo quy luật của con người, phải sống đến 90 năm để chuẩn bị cho cái chết, để ta hiểu một điều gì đó trong cuộc đời.”

Cửa sổ

Chiều tối, trong một thành phố lạ, từ một khung cửa sổ xa lạ thò ra một cánh tay phụ nữ, kéo những cánh cửa khép lại.

Trong các phòng đang sáng, đèn bỗng tắt. Phía sau cửa người ta bắt đầu sống cho buổi tối, cho gia đình, cho tình yêu hay một ý nghĩ, cũng có thể chỉ là bữa ăn tối bắt đầu. Bằng động tác ấy, cánh tay phụ nữ kia đã khép lại cả một thế giới. Trong kia bắt đầu một điều gì đó riêng tư và đầy những cảm xúc cao quý, một điều gì đó cố hữu và bí ẩn. Một bữa ăn tối cũng có thể huyền bí sau những cảnh cửa sổ đã khép.

Người lữ hành dừng chân bên cửa sổ vừa khép lại. Phố xá đã có sương rơi. Người châm thuốc hút, nhìn lên khung cửa, biết rằng mọi cố gắng đề nhích gấn lại thế giới kia đều lố bịch và vô vọng. Người có thể đi lên và gõ cửa. Nhưng người chợt nhớ ra mình đã quên tín hiệu gõ cửa bí mật.

Những ngọn núi

Những ngọn núi bướng bỉnh và hữu hạn. Mãi mãi chỉ nói một điều giống nhau, với một sức mạnh khủng khiếp, như một gã đần độn lặp đi lặp lại một tín điều.

Sương mù. Điều bí ẩn của những ngọn núi.

Đúng, những ngọn núi vĩ đại thật. Nhưng ta, con người, kẻ đứng nhìn những núi, một mình ta biết kích cỡ của chúng giữa vạn vật, ta là điều vĩ đại khác.

Tổ quốc

Trong Tổ quốc chính thức, Tổ quốc lịch sử, Tổ quốc có quốc huy và luật pháp, quân đội và cảnh sát, cờ và khẩu hiệu, lúc nào cũng phải tìm lại -với sự chú ý, bền bỉ, dịu dàng và cảm thông ngày càng nhẫn nại hơn, đau đớn hơn- Tổ quốc thực sự của mình, Tổ quốc có thể là ngôn ngữ, có thể là tuổi thơ, một con phố nhỏ hai bên viền bởi dãy cây tiêu huyền, cổng một ngôi nhà, nơi vào buổi tối nào đó ta đã đứng nghe một giai điệu lan tỏa trong không gian qua cửa sổ để ngỏ của một căn hộ trên gác, có thể là từ này: "hoàng hôn.."

Tôi mãi đi tìm Tổ quốc ấy, với tình yêu và sự chú ý bền gan hơn cách thức mà Tổ quốc kia -Tổ quốc chính thức, lịch sử, có quốc uy và quốc kỳ- che giấu.

Đất

Trước cửa khách sạn, một đám người mặc quần vải bông dày, đội mũ cói đang đào đất.

Đất đào lên từ dưới lớp nhựa đường thế này có màu xám nhạt. Trong đất có những gì? Không một ai biết. Biển bỗng nhiên cạn kiệt và ốc, trai, những loài thủy sinh vật, những khoáng chất hòa trộn với nhau. Mấy trăm ngàn năm đã nghiền, luyện chúng thành đất.

Tôi vốc lên một nắm. Bóp nát trong lòng tay. Rất quen thuộc, gần gũi như những thứ thường ngày, như cuộc sống và cái chết. Đất không vị, không mùi. Trong đất có tất cả mọi khả năng. Tôi vân vê nắm đất, đưa lên mũi ngửi.

Tôi hồi tưởng, làm quen với đất. Chúng tôi làm quen với nhau, chuẩn bị cho cuộc gặp gỡ. Ta hãy quen dần đi, đất ơi!

Trăng

Tôi ngắm nghía những bức ảnh mới chụp Mặt trăng của các nhà tự nhiên học.

Trên những bức ảnh này nom Trăng lỗ chỗ và gớm ghiếc như một gã mặt rỗ bởi di chứng đậu mùa. Có thể không phải bao giờ cũng thế. Người ta đã gọi Trăng là cái chiêng, là khoanh phó mát Eidan, là quả bạc, là đồng bạc,là cục yết hầu lơ lửng trên bầu trời. Trong thi ca, Trăng bao giờ cũng "giống như". Nhưng trên thực tế, Trăng là Trăng, không "giống như". Đơn giản là Trăng như thế.

Khu vườn

Hãy tạo dựng và chăm chút tâm hồn bạn như một khu vườn, hãy chú ý đến các mùa của cuộc đời, khi nào đến lúc rẫy cỏ, nhặt cây dại, bón phân; hãy chú ý đến một khu vườn khác, khi tất cả bừng nở trong tâm hồn bạn, ngát hương và tươi tốt; và đến một khu vườn khác nữa, khi tất cả lụi tàn -đó mới là quy luật, và lại một khu vườn khác, khi cái chết bao phủ và chôn cất tất cả dưới màn che màu trắng. Hãy nở hoa và tàn lụi như một khu vườn; vì bạn mang trong mình tất cả. Hãy nhớ điều này: bạn vừa là khu vườn, vừa là một người làm vườn.

Buổi tối

Một buổi tối tiết trời ấm và đỏng đảnh. Chúng tôi ngồi trên ban công quấn chằng chịt những dây nho lá đỏ, uống rượu vang và ngắm trăng. Dưới đường một người đi xe đạp, miếng kính phản quang trên bánh xe sau lấp loáng trong ánh trăng. Xa xa trong đêm vẳng lại tiếng radio chúc thính giả một đêm ngon giấc. Rồi không nghe thấy tiếng động nào khác nữa. Tôi đẩy cốc văng ra xa, đã quá đủ. Tôi dập tắt thuốc lá, không thấy thèm thứ khói nóng, độc hại ấy nữa. Người bạn tình của tôi cũng im lặng, cứ như cuối cùng nàng thấy thẹn thùng. Tôi nhìn vào đêm, và không cảm thấy một điều gì. Tôi nghĩ đó là giây phút mình hạnh phúc.

Hoa mẫu đơn

Trong các khu vườn nở đầy hoa mẫu đơn, thế giới bỗng trở nên nặng nề và nóng ấm, như trĩu nặng bởi cảm giác và sự phát hiện, cất tiếng ngọng nghịu như người chếnh choáng say. Đây không còn là tình yêu, cũng không phải là mùa xuân lắm điều và đỏng đảnh; đây chính là cuộc đời, với gánh nặng, hương vị và thân phận của nó.

Xác hải âu

Lúc hoàng hôn, thủy triều đưa về cảng một xác hải âu. Nó dang đôi cánh bơi dập dềnh, đều đều và cẩn trọng trên mặt nước màu xanh đen ngầu bọt, như thể nó đang nghỉ ngơi sau chuyến viễn du ảm đạm và táo bạo nào đó giữa hai bờ châu lục. Hai lục địa ấy hai bến bờ ấy là cuộc sống và cái chết.

Con hải âu chết dang hai cánh và nghiêng đầu sang một bên. Giờ đây nó chỉ còn là sự thuần phục, hiền lành mềm mại dập dờn trên sóng nước. Tôi nhoài người trên hàng lan can bờ cảng và nhìn xác con hải âu rất lâu. Chúng chết ở đâu và khi nào nhỉ?… Trong một tích tắc chúng bỗng rơi xuống từ trên không trung vì mệt mỏi, giữa những con tàu, giữa trời và biển?… Hay chúng chết vì chứng angina pectoris (chứng đau thắt ngực)? hay vì bệnh mỡ bao tim?… Chúng ta không hề biết. Có lẽ chúng chết vì sống thế là đủ.

Sáng ra bão tắt, vịnh cảng vắng hoe, gió và nước đã chôn cất con hải âu. Mặt nước phẳng lặng như mặt đá cẩm thạch của nấm mồ vĩ đại, vòm trời xanh nhạt như trần vòm của lăng mộ bí ẩn và quý phái. Nấm mồ hải âu bình dị, giản đơn, trang nghiêm và không dấu tích như nơi yên nghỉ của các bậc vương giả. Cuộc sống và cái chết của chúng là điều bí ấn. Hãy ngả mũ và nghiêng mình.